Έντιμοι κύριοι Υπουργοί και Πρόεδρε του ΔΗΣΥ, φίλε Πρόεδρε του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης, κυρίες και κύριοι,

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που ως ΚΕΒΕ αποδεχθήκαμε την πρόσκληση του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης για να καταθέσουμε τις απόψεις μας σ΄ αυτή τη σημαντική εκδήλωση.

Όντως, το θέμα της εκδήλωσης (Γραφειοκρατία: Τροχοπέδη στην Αειφόρο Ανάπτυξη) είναι και επίκαιρο και πολυσήμαντο. Ζώντας σε μια εποχή, όπου το θέμα της ανάπτυξης και δη της αειφόρου ανάπτυξης είναι στο επίκεντρο όλων μας, δεν έχουμε παρά να αναζητήσουμε τα αίτια που θέτουν εμπόδια σ΄ αυτή την αναγκαία διαδικασία για την οικονομία και την κοινωνία.

Προτού αναφερθώ στα προβλήματα που δημιουργεί η γραφειοκρατία, θα ήθελα να δώσω τον ορισμό της αειφόρου ανάπτυξης, ώστε να κωδικοποιήσουμε το θέμα μας. Η αειφόρος ανάπτυξη ή βιώσιμη ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη που σχεδιάζεται και υλοποιείται λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα. Γνώμονας της αειφορίας είναι η μέγιστη δυνατή απολαβή αγαθών από το περιβάλλον, χωρίς όμως να διακόπτεται η φυσική παραγωγή αυτών των προϊόντων σε ικανοποιητική ποσότητα και στο μέλλον. Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει ανάπτυξη των παραγωγικών δομών της οικονομίας, παράλληλα με τη δημιουργία υποδομών για μία ευαίσθητη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον και στα οικολογικά προβλήματα (όπως ορίζουν παραδοσιακές επιστήμες σαν τη γεωγραφία). Η βιωσιμότητα υπονοεί ότι οι φυσικοί πόροι υφίστανται εκμετάλλευση με ρυθμό μικρότερο από αυτόν με τον οποίον ανανεώνονται, διαφορετικά λαμβάνει χώρα περιβαλλοντική υποβάθμιση. Θεωρητικά, το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της περιβαλλοντικής υποβάθμισης είναι η ανικανότητα του γήινου οικοσυστήματος να υποστηρίξει την ανθρώπινη ζωή (οικολογική κρίση).

Σημείο αναφοράς για τις εξελίξεις στη μελέτη της οικολογικά ευαίσθητης ανάπτυξης αποτελεί το πρωτόκολλο του Κιότο, που υπογράφηκε το 1997 (ως συμπλήρωμα της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Μεταβολές του 1992) και τέθηκε μερικώς σε ισχύ από το 2005. Ορισμένες από τις τάσεις και τα ζητήματα που απασχολούν τη βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 1990 είναι: η προώθηση χρήσης «ενεργειακά καθαρών» μορφών μετακίνησης (π.χ. ηλεκτρικά αυτοκίνητα), η «βιωσιμότερη» αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ο οικολογικός χαρακτηρισμός καταναλωτικών προϊόντων, η βιοτεχνολογία, η εξάλειψη απομονωτικών τάσεων στον εργασιακό τομέα, κλπ.

Συναφείς όροι, οι οποίοι συνήθως χρησιμοποιούνται με σχεδόν ταυτόσημη έννοια, είναι η πράσινη ανάπτυξη και η πράσινη οικονομία. Ωστόσο πρέπει να τονισθεί πως η πράσινη ανάπτυξη δίνει προτεραιότητα στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και όχι στην οικονομική ανάπτυξη, ενώ σχετίζεται, έως έναν βαθμό τουλάχιστον, με τα «πράσινα επιχειρήματα» της πολιτικής οικολογίας. Από την άλλη, η πράσινη οικονομία αποτελεί ουσιαστικά εφαρμογή των οικολογικών οικονομικών, μίας ετερόδοξης οικονομολογικής σχολής με παρεμφερείς προβληματισμούς, δίνοντας έμφαση στις ήπιες μορφές ενέργειας. Η αειφόρος ανάπτυξη, η πράσινη ανάπτυξη και η πράσινη οικονομία, ανάμεσα στ’ άλλα, μπορούν να αξιοποιούν και τα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία που παρέχει η επιστήμη των περιβαλλοντολόγων μηχανικών, καθώς και τις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής.

Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Αναμφίβολα, τα αίτια και τα αιτιατά της γραφειοκρατίας είναι πολλά και οφείλονται σε πολλούς λόγους που επηρεάζουν αρνητικά το διακύβευμα της αειφόρου ανάπτυξης. Σ΄ αυτά κάποιος μπορεί να συμπεριλάβει την έλλειψη οράματος, την απουσία ευφάνταστων σχεδιασμών, την ανυπαρξία επενδυτικού ενδιαφέροντος, την έλλειψη χρήματος, την αποθάρρυνση, λόγω της οικονομικής κρίσης και άλλα.

Ωστόσο, η βασική παθογένεια που αποτελεί τροχοπέδη στην αειφόρο ανάπτυξη είναι συνήθως η γραφειοκρατία, με την ευρύτερη έννοια του όρου. Έργα μαμούθ τα οποία σχεδιάστηκαν μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, δεν μπόρεσαν να υλοποιηθούν λόγω της γραφειοκρατίας. Αναπτύξεις εκατομμυρίων ευρώ, που θα ενίσχυαν την οικονομία έμειναν στις Ελληνικές Καλένδες, λόγω της γραφειοκρατίας. Σχεδιασμοί που θα άλλαζαν το πρόσωπο της χώρας, έμειναν στο συρτάρι, γιατί ορθόθηκε μπροστά τους το τέρας της γραφειοκρατίας.

Δυστυχώς, η γραφειοκρατία δεν έχει πρόσωπο, για να την εντοπίσει κάποιος και να την καταπολεμήσει. Δεν είναι ορατή για να γνωρίζουμε το μέγεθος και την έκταση της. Είναι μια απρόσωπη και αόρατη διαδικασία που χωρίς να το καταλαβαίνουμε σκοτώνει ιδέες, μπλοκάρει υποδομές και γενικά υπονομεύει το μέλλον. Είναι το αόρατο πρόσωπο του κράτους που στο βωμό του «τύποις» και του άτεγκτου κανονιστικού πλαισίου, αναβάλλει, καθυστερεί και σε πολλές περιπτώσεις ματαιώνει την ανάπτυξη του τόπου.

Εμείς, ως Κύπρος, έχουμε ιδιαίτερα αρνητική εμπειρία από το φαινόμενο της γραφειοκρατίας. Λόγω των ξεπερασμένων δομών του κράτους μας και της διαχρονικής αναβλητικότητας μας να το εκσυγχρονίσουμε, έχουμε πληρώσει ακριβά το τίμημα της γραφειοκρατίας. Με βάση την καθημερινή εμπειρία μας, η γραφειοκρατία στην Κύπρο ανθεί από τα πιο μικρά μέχρι τα πιο μεγάλα.

Το ΚΕΒΕ, ως αναπτυξιακός φορέας του ιδιωτικού τομέα, έχει καθημερινά παράπονα από μέλη του, τα οποία βρίσκονται αντιμέτωπα με το άκαμπτο πρόσωπο της γραφειοκρατίας. Σε κάθε βήμα του ο επιχειρηματικός κόσμος βρίσκει εμπόδια, που στο βάθος έχουν να κάνουν με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Ίσως είναι άσκοπο να αναφερθώ σε παραδείγματα γιατί είναι πάρα πολλά. Όμως, θα περιοριστώ ενδεικτικά στο θέμα της ίδρυσης καζίνο, των μαρίνων και των γηπέδων γκολφ. Θυμάμαι όταν ήρθα από τις σπουδές μου τη 10ετία του 1980 η δημόσια συζήτηση στην Κύπρο επικεντρωνόταν σ΄ αυτά τα έργα που τα είχε μεγάλη ανάγκη η τουριστική βιομηχανία. Πέρασαν 35 χρόνια και ακόμα τα έργα αυτά δεν προχώρησαν στο βαθμό που όλοι θα θέλαμε: Πέρασαν τόσα χρόνια και ακόμα συζητούμε τα ίδια και τα ίδια!

Και ερωτώ:

• Ποιοι είναι οι λόγοι αυτής της καθυστέρησης και της αναβλητικότητας;
• Πόσα έχασε η οικονομία και ο τόπος απ΄ αυτή τη νοοτροπία μας;

Είναι φανερό ότι η γραφειοκρατία σκοτώνει την ανάπτυξη και εμποδίζει την πρόοδο.

Ερχόμενοι στο σήμερα, όπου όλοι μοχθούμε και αγωνιζόμαστε για να εξέλθει η χώρα από την ύφεση και να περάσει στην πολυπόθητη ανάπτυξη, τι παρατηρούμε; Αντί, να δούμε κάποιες επενδυτικές προτάσεις με προτεραιότητα και να τις προωθήσουμε, συνεχίζουμε «να διηλίζουμε τον κόνωπα και να καταπίνουμε την κάμηλον». Με άλλα λόγια, αντί να δούμε το δάσος επικεντρωνόμαστε στο δέντρο. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Ούτε αυτές οι αναπτύξεις που είναι τώρα στα σκαριά θα προχωρήσουν. Ούτε οι νέοι σχεδιασμοί που εκπονήθηκαν θα πάρουν σάρκα και οστά.

Σίγουρα, το ΚΕΒΕ δεν επικροτεί ούτε τις παρατυπίες, ούτε τις παρανομίες που τυχόν να υπάρχουν σε σχέδια για έργα υποδομής και ανάπτυξης. Ωστόσο, δεν μπορεί να δεχθεί ούτε την αχρείαστη κωλυσιεργία των κυβερνητικών τμημάτων, ούτε την επιτήδεια γραφειοκρατία που ανθεί στους κρατικούς διαδρόμους.

Το ΚΕΒΕ χαιρετίζει τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί τώρα η κυβέρνηση στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Κατά τη γνώμη μας, θα πρέπει να βρεθούν τρόποι για να αλλάξουν σημαντικά οι διαδικασίες στο κράτος. Να εκσυγχρονιστούν οι δομές του και να γίνουν πιο ευέλικτες και φιλικές προς τον πολίτη. Εμείς, λέμε, ναι, στο σωστό έλεγχο (πολεοδομικό, χωροταξικό, περιβαλλοντικό, κλπ), αλλά όχι στο ατελείωτο χαρτομάνι και αχρείαστο πήγαινε-έλα στα γρανάζια της κρατικής μηχανής.

Έφτασε, η ώρα που πρέπει να δούμε την ουσία κι΄ όχι τους τύπους. Η οικονομία μας βρίσκεται για 4ο χρόνο σε ύφεση και μόνο οι αναπτυξιακές πρωτοβουλίες μπορούν να μας βγάλουν από το αδιέξοδο. Μόνο οι μεταρρυθμίσεις, οι ξένες επενδύσεις και τα νέα έργα ανάπτυξης, μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, αύξηση της ρευστότητας χρήματος και τελικά ανάπτυξη.

Αν υποβαθμίσουμε το πρόβλημα της γραφειοκρατίας, δεν θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ανάπτυξη. Αν δεν απαλλαγούμε από τη γάγγραινα της γραφειοκρατίας δεν θα προσελκύσουμε ντόπιες ή ξένες επενδύσεις. Αν δεν εγκαταλείψουμε τη γραφειοκρατική μας νοοτροπία, δεν θα δημιουργήσουμε νέες προοπτικές για τον τόπο μας.

Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Η Κύπρος, παρά τις οδυνηρές επιπτώσεις της κρίσης διατηρεί πολλά από τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. Είναι χώρα – μέλος της Ε. Ένωσης, πλήρες μέλος της Ευρωζώνης, κατέχει μια σημαντική γεωστρατηγική θέση στον πλανήτη, έχει πολύ καλό και μορφωμένο εργατικό δυναμικό, διαθέτει δαιμόνιους επιχειρηματίες και χαρακτηρίζεται από καλές υποδομές (αεροδρόμια, λιμάνια, τηλεπικοινωνίες, κλπ).

Την ίδια ώρα, διαθέτει ένα ελκυστικό φορολογικό πλαίσιο, καλές επαγγελματικές υπηρεσίες και τώρα πρόσφατα ανακαλύψαμε και κοιτάσματα φυσικού αερίου στην ΑΟΖ μας.

Μ΄ αυτά τα δεδομένα, έχουμε όλα τα φόντα να πρωταγωνιστήσουμε στον τομέα της αειφόρου ανάπτυξης. Ο ήλιος, ο αέρας, η θάλασσα που απλόχερα μας έδωσε η φύση, σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές και καινοτομικές υποδομές μας, μπορούν να αναδείξουν τη χώρα μας σε πρότυπο μοντέλο κράτους για την αειφόρο ανάπτυξη.

Αντί, να επικεντρωθούμε πάνω σ΄αυτές τις βάσεις, να ανοίξουμε τους ορίζοντες μας και να δώσουμε ώθηση στην επενδυτική κοινότητα, αυτοεγκλωβιζόμαστε στα μικρά και στα επουσιώδη. Αυτή η τακτική και νοοτροπία μας έχει κόστος και πρέπει να το καταλάβουμε. Κόστος για την οικονομία, την κοινωνία και τον τόπο.

Ως ΚΕΒΕ, είμαστε πολύ έντονοι στο θέμα της γραφειοκρατίας. Τόσο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όσο και στους αρμόδιους Υπουργούς έχουμε θέσεις επιτακτικά τις θέσεις μας. Διαχρονικά επιμένουμε στην καταπολέμηση της.

Είναι αδιανόητον σ΄ αυτή τη δύσκολη φάση που βρίσκεται η οικονομία μας να χάνονται επενδύσεις, να ναυαγούν αναπτυξιακά έργα και να τορπιλίζονται φιλόδοξοι σχεδιασμοί, γιατί η γραφειοκρατία καλά κρατεί!

Το ΚΕΒΕ θα συνεχίσει να αγωνίζεται για πάταξη αυτής της γάγγραινας που σκοτώνει την πρόοδο και την ανάπτυξη.

Με αυτές τις σκέψεις και ευχόμενος καλή επιτυχία στη σημερινή εκδήλωση, σας ευχαριστώ πολύ!