Οι προοπτικές για τη χώρα μας το 2018 είναι πολύ μεγάλες, καθώς με σωστές κινήσεις και στοχευμένες ενέργειες μπορούμε να ενδυναμώσουμε περισσότερο τις δομές της οικονομίας, να δημιουργήσουμε περισσότερα εισοδήματα, να ενισχύσουμε περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και να διασφαλίσουμε την προσέλκυση επενδυτών. Αυτό ανέφερε μεταξύ άλλων ο νέος πρόεδρος του ΚΕΒΕ Χριστόδουλος Αγκαστινιώτης σε συνέντευξη του στο nomisma.

Ο κ. Αγκαστινιώτης επισήμανε ότι το ΚΕΒΕ θα εργαστεί με στόχο την υπεράσπιση της ελεύθερης αγοράς και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, την επιβράβευση της παραγωγικής προσπάθειας, τη διεύρυνση των προοπτικών της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας και τηω επένδυση στη νέα γενιά.

Ταυτόχρονα, σημείωσε ο πρόεδρος του ΚΕΒΕ, θα δώσει έμφαση στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων και στην υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής, στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, στην πάταξη της γραφειοκρατίας, στη βελτίωση των σχέσεων εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας κλπ.

Μετά τον CIPA αναλάβατε πλέον τα ηνία του ΚΕΒΕ. Ποιες είναι οι προτεραιότητες που έχετε θέσει;
Είναι με μεγάλη χαρά αλλά και αίσθημα ευθύνης που ανέλαβα πρόεδρος του ΚΕΒΕ σε μια δύσκολη συγκυρία για τον επιχειρηματικό κόσμο και την οικονομία. Όπως γνωρίζετε, το Επιμελητήριο αποτελεί την ενιαία φωνή του επιχειρηματικού κόσμου με στόχο να συμβάλει στη διαμόρφωση της οικονομικής πορείας της Κύπρου, με ουσιαστικούς τρόπους.

Ιστορικά αναφέρω ότι σε όλες τις σημαντικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν στη χώρα, υπάρχει και η σφραγίδα του ΚΕΒΕ. Τριμερής συνεργασία εργοδοτών-συντεχνιών, συλλογικές συμβάσεις, σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ελευθεροποιήσεις στο εμπόριο, απελευθέρωση επιτοκίων, ίδρυση Χρηματιστηρίου, δημιουργία βιομηχανικών περιοχών και έργων υποδομής, αποκρατικοποίηση λιμένα Λεμεσού, καθώς και πολλές άλλες μεγάλες αλλαγές, φέρουν και την υπογραφή του ΚΕΒΕ.

Πέρα και πάνω από σκοπιμότητες, το ΚΕΒΕ με φωνή σύνεσης και λογικής συνεργάστηκε με όλες τις κυβερνήσεις και τους φορείς του τόπου, ώστε να δοθεί ώθηση στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων.

Ο ένας πυλώνας δράσης του ΚΕΒΕ βρίσκεται στο εσωτερικό πεδίο και ο άλλος είναι στο εξωτερικό. Αξιοποιώντας το δίκτυο των διεθνών Επιμελητηρίων και άλλων οικονομικών φορέων κύρους, έδωσε και δίνει σκληρές μάχες για την προβολή της Κύπρου και την προώθηση των θέσεών της, αποκτώντας ταυτόχρονα διαχρονικούς φίλους διεθνώς.

Όσον αφορά τις προτεραιότητες μου, οφείλω να σημειώσω ότι αυτή τη στιγμή, το ζητούμενο για την Κύπρο είναι να συνεχίσει η ανάπτυξη, να μειωθεί δραστικά η ανεργία, να περιοριστεί περισσότερο το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, να ελεγχθούν τα κόκκινα δάνεια, να αξιοποιήσουμε τους ενεργειακούς μας πόρους, να διαδραματίσουμε (ανάλογα με το μέγεθος μας και στους τομείς που μπορούμε) σημαίνοντα γεωστρατηγικό ρόλο στη γειτονιά μας, να αξιοποιήσουμε τα θετικά του Brexit και γενικά να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για διαχρονική πρόοδο και ευημερία.

Αυτά αποτελούν πρωταρχικούς στόχους για το ΚΕΒΕ και προς αυτή την κατεύθυνση πρόκειται να κινηθούμε. Εμείς σκοπεύουμε να δώσουμε έμφαση στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων και στην υλοποίηση σημαντικών έργων υποδομής, στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, στην πάταξη της γραφειοκρατίας, στη βελτίωση των σχέσεων εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας κλπ.

Αναφορικά, με το θέμα της ανάπτυξης της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο, μια οικονομία για να προχωρήσει μπροστά χρειάζεται ένα επινοητικό, δυναμικό και ευέλικτο ιδιωτικό τομέα.

Το ΚΕΒΕ εκτιμά ότι στην παρούσα φάση είναι αναγκαία η υπεράσπιση της ελεύθερης αγοράς και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, η επιβράβευση της παραγωγικής προσπάθειας, η διεύρυνση των προοπτικών της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας και η επένδυση στη νέα γενιά.

Η αύξηση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας του Κράτους, η ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση της διαφάνειας σε όλα τα επίπεδα, η ταχύτητα στην απονομή δικαιοσύνης, η εμπέδωση των αρχών της ισονομίας, η απεξάρτηση της λειτουργίας του κράτους από τον κομματικό εναγκαλισμό, η συνεχής αναβάθμιση των υποδομών της χώρας, αποτελούν για το ΚΕΒΕ αναπόσπαστα στοιχεία της νέας στρατηγικής που πρέπει να εφαρμόσουμε.

Ποιες είναι κατά την άποψη σας οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κυπριακές επιχειρήσεις;
Πιστεύω ακράδαντα ότι όσες κυπριακές επιχειρήσεις κατάφεραν να επιβιώσουν μετά από την οικονομική κρίση και τις συνέπειες της είναι σήμερα πιο δυνατές από ότι στο παρελθόν. Ωστόσο, υπάρχουν προβλήματα τα οποία οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν. Πιο συγκεκριμένα, η δύσκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των επιχειρήσεων. Είναι γεγονός ότι οι τράπεζες άρχισαν δειλά δειλά να παραχωρούν ορισμένα δάνεια, ωστόσο τα υψηλά ποσοστά των μη εξυπηρετούμενων δανείων εμποδίζουν τις τράπεζες να είναι ευέλικτες με τους επιχειρηματίες.

Επιπλέον, η κρατική γραφειοκρατία, τα λειτουργικά κόστη, η ηγετική διοίκηση, η μακροχρόνια διαχείριση διαδοχής, ο αυξημένος ανταγωνισμός, οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι και η φορολογία ταλανίζουν τις επιχειρήσεις στην Κύπρο. Όλα αυτά τα προβλήματα δυσχεραίνουν το μέλλον των επιχειρήσεων, οι οποίες δεν μπορούν να ανοιχτούν σε νέες αγορές και να αναπτύξουν ιδανικά την εξωστρέφεια τους. Ειδικά, η έλλειψη πόρων και κινήτρων για περαιτέρω εξέλιξη της επιχειρηματικότητας αποτελεί τροχοπέδη για τις επιχειρήσεις της Κύπρου (και όχι μόνο). Η άποψη του ΚΕΒΕ είναι ότι το κράτος οφείλει να στέκεται αρωγός στις προσπάθειες των ιδιωτών. Η θέση μας είναι ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι εκείνη που θα στηρίξει την οικονομία της χώρας. Χωρίς τις καινοτόμες ιδέες και τις ανάσες που προσφέρονται μέσα από τις μικρές επιχειρήσεις, η οικονομία δεν μπορεί να ανακάμψει. Παράλληλα, μ’ αυτά το ΚΕΒΕ προσπαθεί να αξιοποιήσει ευρωπαϊκά προγράμματα για τις επιχειρήσεις μας.

Ποιοι είναι κατά την άποψη σας οι παράγοντες που απειλούν τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας τα επόμενα χρόνια;
Μπορεί η οικονομία μας να ανέκαμψε και να βρίσκεται σε τροχιά αξιοσημείωτης ανάπτυξης, στηριζόμενη και από την πολιτική μέτρων και κινήτρων που εξήγγειλε η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια, όμως έχουμε ακόμα αρκετές προκλήσεις μπροστά μας. Προκλήσεις, που αφορούν την πλήρη επίλυση των προβλημάτων που μας κληροδότησε η πολύχρονη κρίση (ανεργία, μη εξυπηρετούμενα δάνεια, κλπ), αλλά και τη συνέχιση του μεταρρυθμιστικού πλαισίου της οικονομίας μας. Τώρα που η οικονομία βελτιώνεται είναι η ώρα για τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές που θα εκσυγχρονίσουν πλήρως το οικονομικό μοντέλο μας. Τώρα, είναι η κατάλληλη στιγμή για να ενισχύσουμε τις υποδομές στον τουρισμό, να προσελκύσουμε νέες επενδύσεις, να δώσουμε νέα ώθηση στην κτηματαγορά, να δυναμώσουμε το εμπόριο και τη βιομηχανία, να διευρύνουμε τις Υπηρεσίες και να στηρίξουμε την αγροτική οικονομία.

Ποιες υφιστάμενες φορολογίες κατά την άποψη σας πρέπει να μειωθούν για ενίσχυση της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο;
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η κυβέρνηση επέλεξε, αντί νέων επιβαρύνσεων και νέου άκρατου δανεισμού, να επικεντρωθεί στο νοικοκύρεμα των δημοσίων οικονομικών, τον περιορισμό δια μιας κατά πέραν του 10% των δημοσίων δαπανών και τη μείωση φόρων. Αυτή η προσέγγιση ήταν ορθή και το ΚΕΒΕ τη στήριξε.

Ειδικότερα, καταργήθηκε ο φόρος ακίνητης ιδιοκτησίας, μειώθηκαν τα μεταβιβαστικά τέλη στο μισό, έδωσε εξαιρέσεις στην καταβολή φόρου κεφαλαιουχικών κερδών, υιοθετήθηκε μειωμένο ΦΠΑ για νέες κατοικίες, ανακαινίσεις κτηρίων και ενεργειακές αναβαθμίσεις, προσφέρθηκαν φορολογικές εκπτώσεις για νέες κεφαλαιουχικές επενδύσεις στις επιχειρήσεις κ.ο.κ.

Όλα αυτά τα μέτρα ενίσχυσαν την επιχειρηματικότητα αλλά και το οικογενειακό εισόδημα. Η κοινωνία και η οικονομία απαλλάχθηκε από φορολογικές και άλλες επιβαρύνσεις της τάξης των 250 εκατομμυρίων. Πεποίθησή μας είναι ότι η επερχόμενη Κυβέρνηση οφείλει να συνεχίσει την πολιτική αυτή της μείωσης των φόρων καθώς υποβοηθά στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας. Ακόμα, κατά τη γνώμη του ΚΕΒΕ θα πρέπει να μας απασχολήσει η ενοποίηση φορολογιών, η απλοποίηση φόρων και η χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας στη διαχείριση φορολογικών θεμάτων για να ξεπεράσουμε τη σχετική γραφειοκρατία.

Τι θα σημαίνει για τις κυπριακές επιχειρήσεις μια πιθανή επίλυση του Κυπριακού Προβλήματος το 2018;

Η θέση του ΚΕΒΕ είναι πως η επίλυση του κυπριακού προβλήματος θα έχει θετικά οικονομικά αποτελέσματα και στις δύο κοινότητες. Υπάρχουν προς την κατεύθυνση αυτή πολλές μελέτες που καταδεικνύουν ότι μια τέτοια λύση θα έχει σαν αποτέλεσμα τον υπερδιπλασιασμό του ΑΕΠ της χώρας μέχρι το 2035, ενώ χωρίς λύση η αύξηση θα είναι μόνο της τάξης του 25%. Το δε κατά κεφαλήν εισόδημα θα αυξηθεί κατά 12.000 ευρώ περισσότερο με τη λύση παρά χωρίς λύση. Τέλος, ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης θα είναι της τάξης του 4,5% σε μια περίοδο 20 ετών σε σύγκριση με μόνο 1,6%, αν δεν υπάρξει λύση. Αυτό στην ουσία σημαίνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας μας θα είναι 3 φορές περισσότερος με λύση παρά χωρίς λύση. Αυτές οι θετικές εξελίξεις θα έχουν επίσης ως αποτέλεσμα τη μείωση του χάσματος που υπάρχει όσον αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα στις δύο κοινότητες.

Οι προοπτικές είναι μεγάλες, αφού με τη λύση θα αρθεί το εμπάργκο που εφαρμόζει η Τουρκία στον τομέα της ναυτιλίας, θα υπάρξει πρόσβαση στην τεράστια αγορά της Τουρκίας με σημαντικά οφέλη, ιδιαίτερα αν υπογραφεί συμφωνία αποφυγής διπλής φορολογίας μεταξύ των δύο χωρών, θα υπάρξουν προοπτικές για πρόσβαση σε νέες αγορές, ενώ ταυτόχρονα η Κύπρος θα εδραιωθεί ως η πιο σταθερή και δυναμική οικονομία της περιοχής και θα προσελκύσει μεγάλο αριθμό ξένων επενδύσεων.

Οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν μελετήσει όλα τα πιο πάνω δεδομένα, ωστόσο δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι καθόλα έτοιμες για την επόμενη μέρα της λύσης του Κυπριακού προβλήματος καθώς αυτό είναι κάτι χωρίς προηγούμενο και ως εκ τούτου ουδείς μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρος για την κατάσταση που θα δημιουργηθεί. Εκτιμώ ότι ο επιχειρηματικός κόσμος θα χρειαστεί κάποιο χρόνο προσαρμογής στα νέα δεδομένα. Όμως, όπως είπα και πριν πρέπει να δούμε την όποια λύση στη λεπτομέρεια της και ύστερα να αποφανθούμε για τις πραγματικές ευκαιρίες και τους όποιους κινδύνους.

Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για την νέα χρονιά και που πιστεύετε πως πρέπει να δοθεί έμφαση;

Η νέα χρονιά βρίσκει την οικονομία μας σε πολύ καλύτερη θέση απ’ ότι τα αμέσως προηγούμενα χρόνια. To ΚΕΒΕ με βάση τα δεδομένα είναι αισιόδοξο για τις προοπτικές για την οικονομία τη νέα χρονιά.

Πιστεύουμε ότι με σωστές κινήσεις και στοχευμένες ενέργειες μπορούμε να ενδυναμώσουμε περισσότερο τις δομές της οικονομίας, να δημιουργήσουμε περισσότερα εισοδήματα, να ενισχύσουμε περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και να διασφαλίσουμε την κοινωνική συνοχή.

Ακόμα, αξιοποιώντας τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, μπορούμε να διαδραματίσουμε σημαίνοντα ρόλο στην τοπική μας περιφέρεια, τόσο στον τομέα της ενέργειας, όσο και στα θέματα ασφάλειας και ειρήνης στην περιοχή μας.

Η ενδυνάμωση του γεωστρατηγικού ρόλου της Κύπρου θα φέρει με τη σειρά της την αναβάθμιση της θέσης της χώρας μας και μέσα στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, κάτι που είναι απαραίτητο για τις μελλοντικές επιδιώξεις μας, τόσο στο κυπριακό, όσο και στην οικονομία. Το βελτιωμένο μακροοικονομικό περιβάλλον αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, οι οποίες θεωρούνται κλειδί για την κυπριακή οικονομία, ενώ η δημοσιονομική πολιτική αναμένεται να συνεισφέρει θετικά στην ανάπτυξη, μέσω αυξημένων δαπανών για δημόσιες επενδύσεις.

Ταυτόχρονα, η εγχώρια ζήτηση και ειδικότερα η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να συνεχίσει κοντά στα θετικά επίπεδα του 2016-2017, την ώρα που η ανεργία προβλέπεται να συνεχίσει την καθοδική της πορεία. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τις θετικές προσδοκίες όσον αφορά τις επενδυτικές προοπτικές που διανοίγονται στον τομέα των μεταφορών, της ενέργειας και του τουρισμού, δημιουργούν θετικές προοπτικές για την κυπριακή οικονομία.

Οι προοπτικές, λοιπόν, της χώρας είναι πολύ μεγάλες, φτάνει στο εσωτερικό να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις και στο εξωτερικό να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες.